Bedrijf schenken of vererven? Fiscale verschillen & de BOR
Kort antwoord: de bedrijfsopvolgingsregeling (BOR) geldt zowel bij schenken als bij vererven, met dezelfde vrijstellingen. Schenken geeft u meer regie en de mogelijkheid om gefaseerd over te dragen, maar kent een minimumleeftijd van 21 jaar voor de verkrijger. Bij vererven geldt geen leeftijdseis.
Veel ondernemers stellen de vraag pas als het urgent wordt: draag ik mijn bedrijf bij leven over door te schenken, of laat ik het na via de nalatenschap? Fiscaal lijken de routes op elkaar — de BOR doet bij beide het zware werk — maar de voorwaarden en de mate van controle lopen flink uiteen. In dit artikel zetten we schenken en vererven naast elkaar: de belastingen, de regie, de leeftijdseis en een concreet rekenvoorbeeld met de BOR-vrijstelling.
Twijfelt u tussen schenken en vererven? Het juiste antwoord hangt af van uw leeftijd, uw planning en de gezinssituatie. Plan een gratis kennismakingsgesprek en wij brengen samen met u de fiscale en familiaire afwegingen in kaart.
Schenken en vererven: de kern van het verschil
Bij schenken draagt u het bedrijf — of een deel ervan — tijdens uw leven over zonder dat de verkrijger ervoor betaalt. Daarover is in beginsel schenkbelasting verschuldigd. Bij vererven (nalaten) gaat het bedrijf pas na uw overlijden via de nalatenschap over op uw erfgenamen, en is erfbelasting verschuldigd. Het grootste praktische verschil is regie: schenken doet u op een zelfgekozen moment en kunt u begeleiden en spreiden; vererven gebeurt automatisch, op een moment dat u niet kiest.
Fiscaal is het belangrijkste nieuws geruststellend: de bedrijfsopvolgingsregeling (BOR) geldt bij beide routes. Of u nu schenkt of nalaat, een groot deel van de waarde van het ondernemingsvermogen blijft vrijgesteld. De vrijstellingspercentages en de drempel zijn voor schenken en vererven gelijk. Het verschil zit niet in de hoogte van de vrijstelling, maar in de voorwaarden eromheen — en daar maakt de keuze tussen schenken en vererven wél uit.
De BOR: gelijk vrijgesteld bij schenken en vererven
De bedrijfsopvolgingsregeling is het belangrijkste fiscale instrument bij bedrijfsoverdracht. Ze zorgt ervoor dat het overgrote deel van de ondernemingswaarde niet met schenk- of erfbelasting wordt belast. Zonder de BOR zou de heffing voor veel familiebedrijven de continuïteit bedreigen.
In 2026 werkt de BOR voor de schenk- én erfbelasting als volgt:
- 100% vrijstelling van de goingconcernwaarde van het ondernemingsvermogen tot €1.543.500 (2026). Deze drempel is per 1 januari 2026 geïndexeerd vanaf de €1.500.000 die in 2025 gold (art. 35b Successiewet).
- 75% vrijstelling over het meerdere boven die drempel.
Cruciaal: deze percentages en de drempel zijn identiek of u nu schenkt of nalaat. De BOR maakt op dit punt geen onderscheid. Wel geldt de regeling alleen voor ondernemingsvermogen — beleggingsvermogen valt er volledig buiten, ongeacht de route.
Rekenvoorbeeld met de BOR-vrijstelling
Voorbeeld. U draagt aandelen in uw BV over met een goingconcernwaarde aan ondernemingsvermogen van €2.000.000. We rekenen met een drempel van €1.543.500. De eerste €1.543.500 is volledig vrijgesteld. Over het meerdere van €456.500 geldt 75% vrijstelling, zodat 25% × €456.500 = €114.125 belastbaar blijft. Over die €114.125 — niet over de volle €2.000.000 — wordt schenk- of erfbelasting geheven.
Het mooie: deze uitkomst is gelijk of u dit bedrag schenkt of nalaat. De BOR-rekensom verandert niet door de route. Wat wél verandert, zijn de voorwaarden om de regeling te mogen toepassen.
De minimumleeftijd 21 jaar: alleen bij schenking
Hier zit het scherpste verschil tussen schenken en vererven. Wilt u schenken, dan moet de verkrijger op het moment van de schenking minstens 21 jaar oud zijn. Deze minimumleeftijd geldt sinds 1 januari 2025. Is uw kind jonger, dan kunt u de BOR bij een schenking niet toepassen.
Bij vererving geldt deze leeftijdseis niet. Erft een kind dat jonger is dan 21 jaar het bedrijf na uw overlijden, dan kan het de BOR gewoon toepassen. Voor jonge gezinnen kan dit een doorslaggevend verschil zijn: een vroegtijdige schenking aan een minderjarig of net-meerderjarig kind is fiscaal niet mogelijk onder de BOR, terwijl vererving aan datzelfde kind dat wél is.
De invoering van deze leeftijdseis ging samen met het vervallen van de oude dienstbetrekkingseis: vroeger moest de verkrijger bij een schenking een bepaalde periode in dienst zijn geweest bij de onderneming. Die eis is verdwenen en vervangen door de leeftijdsgrens. Houd er rekening mee dat dit specifiek de schenking raakt.
Schenken vs vererven naast elkaar
De keuze tussen schenken en vererven is een afweging tussen fiscale gelijkheid (de BOR-vrijstelling) en praktische verschillen (regie, timing, voorwaarden). Onderstaande tabel zet de hoofdpunten op een rij.
| Aspect | Schenken | Vererven |
|---|---|---|
| Timing | Zelfgekozen moment, bij leven | Automatisch, bij overlijden |
| Regie | Hoog — begeleiden en gefaseerd mogelijk | Laag — overgang in één keer |
| Leeftijdseis verkrijger | Minimaal 21 jaar | Geen leeftijdseis |
| BOR-vrijstelling | Geldt (100% tot drempel, 75% daarboven) | Geldt, identieke percentages |
| Bezitseis overdrager | 5 jaar | 1 jaar |
| Voortzettingseis verkrijger | 3 jaar | 3 jaar |
| Tariefopbouw | Schenkbelasting, tweeschijvenstelsel per relatie | Erfbelasting, zelfde tweeschijvenstelsel |
De rode draad: de belasting (BOR + tarieven) is bij schenken en vererven vrijwel hetzelfde, maar de regie en de toegangsvoorwaarden verschillen wezenlijk. Wie controle wil over moment en spreiding kiest schenken; wie geen actieve planning wenst of een verkrijger onder de 21 heeft, kan beter naar vererving kijken.
De tariefopbouw: tweeschijvenstelsel per relatie
Over het niet-vrijgestelde deel — boven de BOR-drempel — wordt schenk- of erfbelasting geheven. De tarieven zijn voor schenken en vererven gelijk en kennen een tweeschijvenstelsel dat afhangt van de relatie tussen u en de verkrijger:
- Partner of kind: 10% in de eerste schijf, 20% over het meerdere.
- Kleinkind: 18% in de eerste schijf, 36% over het meerdere.
- Overige verkrijgers: 30% in de eerste schijf, 40% over het meerdere.
De grens tussen de twee schijven wordt jaarlijks geïndexeerd; in 2026 ligt die schijfgrens op €158.669. Omdat het tarief afhangt van de relatie, kan de verkrijger sterk uitmaken: een schenking aan een kind wordt veel milder belast dan dezelfde schenking aan een neef of een derde. Dit speelt zowel bij schenken als bij vererven een rol en is een belangrijk planningsaspect bij familiebedrijven.
Bezitseis en voortzettingseis: ook hier verschilt schenken
De BOR stelt naast de leeftijdseis ook eisen aan de bezitsduur en de voortzetting. Juist hier loopt schenken uiteen met vererven.
- Bezitseis (u als overdrager): bij schenking moet u de onderneming minimaal 5 jaar in bezit hebben gehad; bij vererving is dat 1 jaar. Wie wil schenken, moet dus jaren vooruit plannen.
- Voortzettingseis (de verkrijger): de verkrijger moet de onderneming na de overdracht nog minimaal 3 jaar voortzetten. Deze eis geldt bij zowel schenken als vererven. Stopt de verkrijger eerder, dan wordt de vrijstelling alsnog teruggenomen.
De BOR-vrijstelling is daarmee voorwaardelijk: voldoet de verkrijger niet aan de voortzettingseis, dan komt de schenk- of erfbelasting alsnog op tafel. Reken de mogelijke heffing dus altijd vooraf door en bespreek de voortzettingsverplichting met uw opvolger.
Vergeet de inkomstenbelastingclaim niet: de doorschuifregeling
De BOR regelt de schenk- en erfbelasting, maar er speelt een tweede heffing: de aanmerkelijkbelangclaim in box 2 (inkomstenbelasting). Draagt u BV-aandelen over, dan ziet de fiscus dat in beginsel als een vervreemding waarover box 2-heffing verschuldigd is.
Hier komt de doorschuifregeling (DSR ab) in beeld. Met de DSR wordt die box 2-claim niet afgerekend, maar doorgeschoven naar de verkrijger, die uw verkrijgingsprijs overneemt en pas afrekent bij een latere verkoop of uitkering. De DSR is een aparte regeling met eigen voorwaarden, die naast de BOR op dezelfde overdracht kan worden toegepast — zowel bij schenken als bij vererven.
We behandelen de fiscale techniek van de DSR, de box 2-tarieven en de voorwaarden in ons aparte artikel over de doorschuifregeling in box 2. Voor de keuze tussen schenken en vererven is het belangrijkste dat u beide heffingen — schenk-/erfbelasting én box 2 — in de afweging meeneemt.
Welke route past bij u?
Er is geen universeel beste antwoord; de keuze is maatwerk. Een paar vuistregels helpen de richting te bepalen:
- Kies eerder voor schenken als u bij leven de overdracht wilt begeleiden, gefaseerd wilt overdragen, regie over het moment wilt houden en uw verkrijger 21 jaar of ouder is — en u de onderneming al minimaal 5 jaar in bezit heeft.
- Kies eerder voor vererven als u geen actieve planning wenst, uw verkrijger nog jonger dan 21 is (de leeftijdseis blokkeert dan een schenking), of als de zeggenschap en het inkomen uit het bedrijf voorlopig bij u moeten blijven.
- Combineer waar het kan: in de praktijk wordt vaak een deel geschonken (met BOR) en de rest later vererfd. Zo benut u de regie van schenken én de flexibiliteit van een latere overgang.
Omdat de bezits- en voortzettingseisen jaren vooruitlopen en de leeftijdseis bij schenking onomkeerbaar is, is vroeg beginnen de belangrijkste tip. Wie de afweging pas maakt als overdracht actueel is, mist vaak de termijnen — en daarmee een fiscaal voordeel dat in de tonnen kan lopen.
Plan met Wetaxus
Schenken of vererven van uw bedrijf is fiscaal aantrekkelijk te maken, maar het luistert nauw: de BOR werkt bij beide gelijk, maar de leeftijdseis, de bezitseis en de regie maken het verschil. Een gedegen waardering, een tijdig opgezette structuur en een correcte toepassing van BOR en DSR bepalen samen of de overdracht soepel verloopt.
Verdiep u verder via onze artikelen over de BOR-regeling en holdingstructuur, de doorschuifregeling in box 2 en uw bedrijf overdragen aan uw kinderen. Wilt u de vrijstelling alvast verkennen? Gebruik onze BOR-vrijstelling calculator.
Wilt u uw eigen situatie laten doorrekenen en de juiste route bepalen? Plan een gratis kennismakingsgesprek. Wij helpen u graag een overdrachtsplan op te stellen dat fiscaal én voor de familie klopt.
Veelgestelde vragen
Is een bedrijf schenken of vererven fiscaal voordeliger?
Voor de schenk- en erfbelasting werkt de bedrijfsopvolgingsregeling (BOR) bij beide vrijwel gelijk: hetzelfde vrijstellingspercentage, dezelfde drempel. Het verschil zit in de voorwaarden en de regie. Schenken geeft u maximale controle over moment en spreiding, maar uw verkrijger moet sinds 2025 minimaal 21 jaar oud zijn en u moet de onderneming 5 jaar in bezit hebben gehad. Vererven kent geen leeftijdseis en een kortere bezitseis (1 jaar), maar gebeurt automatisch op een onvoorspelbaar moment.
Geldt de BOR bij zowel schenken als vererven?
Ja. De bedrijfsopvolgingsregeling geldt voor ondernemingsvermogen dat u schenkt én voor ondernemingsvermogen dat na uw overlijden vererft. In 2026 is een groot deel van de goingconcernwaarde vrijgesteld van schenk- of erfbelasting, met een verlaagd vrijstellingspercentage boven de drempel. De vrijstellingen zijn bij beide routes gelijk; alleen de voorwaarden (bezitseis, leeftijdseis) verschillen.
Hoe oud moet mijn kind zijn om het bedrijf geschonken te krijgen?
Bij schenking geldt sinds 1 januari 2025 een minimumleeftijd van 21 jaar voor de verkrijger. Is uw kind jonger, dan kunt u de BOR bij een schenking niet toepassen. Bij vererving geldt deze leeftijdseis niet: een erfgenaam jonger dan 21 kan de regeling na uw overlijden gewoon toepassen. De oude dienstbetrekkingseis (verkrijger moest in dienst zijn geweest) is bij die wetswijziging vervallen.
Wat is de BOR-vrijstelling in 2026?
In 2026 is 100% van de goingconcernwaarde van het ondernemingsvermogen vrijgesteld tot €1.543.500, en 75% over het meerdere daarboven. De drempel is per 1 januari 2026 geïndexeerd; in 2025 lag deze op €1.500.000. Wie nog met €1.500.000 rekent, gebruikt het verouderde bedrag.
Hoeveel schenk- of erfbelasting betaal ik over een bedrijf?
Alleen over het niet-vrijgestelde deel boven de BOR-drempel. De tarieven hangen af van de relatie: voor een partner of kind 10% in de eerste schijf en 20% daarboven; voor een kleinkind 18% en 36%; voor overige verkrijgers 30% en 40%. De schijfgrens ligt in 2026 op €158.669. Dezelfde tarieven gelden voor schenk- en erfbelasting.
Kan ik een bedrijf gefaseerd schenken?
Ja, en dat is juist een van de voordelen van schenken boven vererven. U kunt aandelen in tranches overdragen, gespreid over meerdere jaren, en zo de overdracht begeleiden en de heffing spreiden. Wel gelden de BOR-voorwaarden: een bezitseis van 5 jaar voor u als schenker en een voortzettingseis van 3 jaar voor de verkrijger. Vererven kan niet gefaseerd: dat gebeurt in één keer via de nalatenschap.
Wat doet de doorschuifregeling bij schenken of vererven?
Naast de schenk- of erfbelasting speelt de inkomstenbelastingclaim in box 2 (aanmerkelijk belang). De doorschuifregeling (DSR) zorgt dat die claim niet wordt afgerekend maar doorschuift naar de verkrijger. De DSR is een aparte regeling met eigen voorwaarden naast de BOR. We behandelen de techniek in ons aparte artikel over de doorschuifregeling in box 2.